
“Hayatımızı Değiştiren Kitaplar” dosyamızın ikinci yazısını Z. Rumeysa Topal yazdı.
***
Okuduğum ilk kitap -Cin Ali serisinden sonra- Tolstoy’un İnsan Ne ile Yaşar eseriydi. İlkokul ikinci sınıftaki resim yarışmasında, çim sahaya jandarma, kaymakam ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nden gelmişlerdi. Törenin ardından yarışmada dereceye girenlere plaket takdim edilmiş, ardından ışıltılı paketlere sarılı kitaplar sırayla öğrencilere hediye edilmişti. Kazandığım ilk ödülü eve varır varmaz hecelemeye başladım: İn-san Ne i-le Ya-şar?
Cin Ali’den Tolstoy’a geçince heceleye heceleye bir saatte sadece ilk öyküyü bitirebilmiştim. Devamını okumaya nefesim yetmemişti. Ölmek ne demek? İnsan ölünce yok mu oluyor? Ölenler nereye gidiyor? İnsan neden yaşıyor? Madem öleceğiz niçin yaşıyoruz? Bu sorular aklımı kemiriyor, hayat tatsız tuzsuz bir hale dönüyordu. Salıncakta sallanırken, kaydıraktan kayarken, ödevlerimi pazar akşamına sıkıştırırken… Her an bu sorularla saklambaç oynuyordum.
Kışın kar yağıp da mavi simli çizmelerimi giydiğimde hikayedeki terliğe dönüştüğünü hayal ederdim. Evimize her misafir geldiğinde melek olup olmadığını düşünür, öldüğünde çocuklarının ne yapacağına üzülürdüm. Tolstoy’un adının -sekiz yaşında- neden bu kadar zor söylendiğini anlayamaz ve annesi neden bu ismi vermiş, okuldaki arkadaşları çok mu dalga geçmiştir diye ona acırdım.
Her akşam karanlık çöktüğünde yeniden ölümü hatırlar, nerede ve nasıl öleceğim sorularıyla evcilik oynardım. Benden sonra neler olacağını -özellikle mavi simli çizmelerimi ne yapacaklarını- merak ederdim. Köyden vefat eden akrabaların haberi gelince, taziye evinde güllü lokum yerken, Yasinler, Fatihalar okunurken gözüm kapı önündeki ayakkabılarda olurdu.
Günlüğüme bitişik eğik el yazısıyla “Elveda günlüğüm, belki bir daha görüşemeyiz. Belki de o adam gibi mavi çizmelerimi ben de giyemem.” yazmıştım.
Ölüm rabıtasıyla ilk kez sekiz yaşında Tolstoy ile tanıştım.
Sonraki yıl, hecelemeden akıcı şekilde Çalıkuşu’nu okurken evden ayrılacağımı hissederek son kez odama, eşyalara, mahallemize bakmıştım.
Beşinci sınıfın yaz tatilinde okulda kitaplık, kasabada kütüphane olmadığı için annemin sohbet kitaplarına sardım. Kız kardeşimle kitap okuma yarışına başlamıştık. Mostar dergilerindeki öğrenci günlüğünü okur, öğrenci evi nasıl bir yer diye merak ederdik: “Isınmak için bugün halıyı yaktık!”. Dergiler de bitince sıra annemin kalın kitaplarına gelmişti. Dakikada kaç kelime okuduğumuzu ölçmek için bir kitap seçtik: Gazâlî, Dil Belası. Yaz tatili boyunca konuşamadım. Sorulara yazarak cevap verdim, ilk kez düzenli yazmaya başlamıştım. Günlüğüme çok konuşanların listesi karalayıp yanına çarpı attım. Komşuları, akrabaları, arkadaşlarımı tek tek düşünüp dil belasına bulaştıkları için üzüldüm. Çok konuşanların, yalancıların, dedikoducuların hazin sonlarının masallarını yazdım.
Sonraki yaz tatilinde kardeşimin göz muayenesi için Ankara’ya gittik. Hayatımızda ilk kez şehre gidiyorduk. Çok acayip insanlar varmış dünyada meğer. Yabancıların ayakkabılarına baka baka yeşil ışık yanarken karşıya koştuk. Şehre gidince yürünmezmiş, herkes koşarmış. En az on kişi çarptı. Kimse özür bile dilemedi. Sakalı yarım adamlar bile koşuyordu. Okulda olsak isimlerini kaç kez tahtaya yazıp yanına çarpı atmıştık! Gözlükçüden sonra dar sokaklarda koşarken kocaman bir kitapçı gördük. Bizim okuldan bile büyük bir kitapçıydı. İçindeki insanlar, bizim sokaktaki kedilerden fazlaydı. Kitapçının adını okuyunca buraya iyi insanlar mı geliyor diye anneme sorduk. Rafların arasında kayarken, renklerin etrafında dönerken annem elimizi tuttu. Meğer burada da bizim yaşımıza göre kitap yokmuş. Kapağında beyin olan kitapları, ünlülerin resimleriyle süslü romanları karıştırırken bir de ne görelim! Selena, uzaktan bizi işaret ediyor! Bir zıplayışta o kitapları yakaladık ve Dost kitabevinden kapağında Selena olan meşhur kişisel gelişim kitaplarını aldık. Kişisel gelişmek ne demek bir kenarda dursun, artık bizim de kendi kitabımız vardı. Kardeşimle sıra sıra sayfaları çeviriyor, aynı anda o sayfayı bitirmeye çalışıyorduk. Kitapta bir gariplik vardı. Bu sefer ölüm yoktu, bela yoktu, terliğe dönüşen ayakkabılar hiç yoktu! Çok çalışmak, daima başarmak, hep kazanmak vardı. Dileyen herkes istediği her şeyi kazanabilirdi. Baş olmak için arı gibi çalışmak gerekirdi (baş+arı). Çok çalışmaya, çok gayret etmeye karar verdim. Aklımıza yatmayan bir şey vardı: Herkes çok çalışırsa ve kazanırsa o zaman nasıl öleceğiz?
Şimdilerde, evimden uzakta, karanlık çöktüğünde ölümü hatırlar ve yeniden yazarım. Ardından ders çalışmaya devam ederim.
Z. Rumeysa Topal


4 Yorum