
“Hayatımızı Değiştiren Kitaplar” dosyamızın üçüncü yazısını Tahir Tarık Balıkçı yazdı.
***
1. İlkokul – Nur Topu
Henüz okula başlamayacak kadar küçük bir çocuktum. Köydeki evimizde annemin, aziz bir hatıra gibi koruduğu, en büyük abime ait kitapların bulunduğu bir dolap vardı. Odanın bir duvarını boydan boya kaplayan vitrinin sol alt köşesindeki bu çift kapaklı dolabı açıp kitaplara bakmak, kapak renkleri ve resimleri hoşuma gidenleri ellemek, kitaplara dair hayal meyal hatırladığım en erken hatıralarımdır. Hele içlerinde bir tanesi vardı ki soluk kapağı, saman sarısı rengiyle beni etkilemiş, okuma yazma nedir bilmediğim halde sevdiğim kitap olup çıkıvermişti. İlkokulun bilmem kaçıncı sınıfındayken birdenbire onu okuyabileceğimi idrak etmiş ve heyecanla kitapların olduğu dolaba koşmuştum. Ya bulamazsam diye ne kadar da korkmuştum! Kitap, Nur Topu adındaki bir yetimin çocukluğunu anlatıyordu. Çocuğa karşı içimin merhametle dolduğunu, ona acıdığımı hatırlıyorum. Daha doğmamışken babasını kaybeden Nur Topu, altı yaşlarında iken dadısının da yanlarında bulunduğu bir yolculuk esnasında annesini de kaybeder. Dadısıyla beraber onu ıssız bir yerde defnederler.
Yıllar sonra bir lise öğrencisiyken tekrar hatırladığım bu kitabın, çocuklar için hazırlanmış bir siyer olduğunu fark ettim. Daha sonra, aradım taradım ama bulamadım. Şimdi de ara ara internetten soruşturuyorum ama nafile… Yazarı da kitabın asıl adı da aklımda değil. Hatırladığım tek isim: Nur Topu.
Aradan yıllar geçti hâlâ en çok okuduğum ve sevdiğim tür siyer. Her zaman masamda bulunsun isterim. Hâlihazırda Martin Lings’in yazdığı siyeri okuyorum. Siyer okuma sevgisi ve alışkanlığı dışında bana okuduğum ilk kitaptan kalan bir şey daha var: Hazreti Amine ve Ümmü Eymen sevgisi. Ne diyeyim ‘Çocuk Kalbi!’
2. Ortaokul – Camille Claudel: Bir Kadın
Hatırladığım kadarıyla 7. sınıfta büyük bir iştahla önüme çıkan her kitabı okumaya başlamıştım. Çoğunlukla kitap alacak param olmazdı fakat adımın kitap kurduna çıkmış olması; arkadaşlarımın, kitaplarını okumam için bana ödünç vermelerine sebep oldu. Lâkin onlar da abilerine, ablalarına ait kitapları getiriyorlardı. Bu yüzden belki de o yaşta okumamam gereken kitapları okuyordum. Hoş, evde kendi durumum da farklı değildi. Belki de bir şey yazmaya kalktığımda zihnimin karmaşası bundandır. Bilmiyorum!
Kimin verdiğini veya nereden bulduğumu hatırlamadığım Camille Claudel’in biyografisini okurken, yalnızca bir kadının sanatçı olabileceği gerçeğini kabul etmeyen o günün Batı dünyasında, heykeltıraş bir kadının dramını değil, bizzat -belki ilk olarak- kendi şahsi bunalımımı da yaşamıştım. Bu dosyaya kadar adını unutmuş olsam da bende hikâyesi hayal meyal olmakla beraber duygusu bir şekilde yaşıyordu. Bugün araştırdığımda eserin bir kurgu değil yaşanmış bir hikâye olduğunu öğrenince hiç şaşırmadım. Bir çocuk safiyeti olsa gerek, gözümün önünde olmuş gibi acı duymuştum. Zihnimde; heykeltıraşlıkla, çıplak soğuk mermerden atölyelere dair ilk kurgu bu kitapla oluşmuştu. Daha sonra ki hayatımda bu sanata ruhsuz gözüyle bakmamda bu biyografinin etkisi oldu mu bilmiyorum!
3. Lise – Cemile
Bir arkadaşımın “Hikâyelerinde, Cemile ismini çok kullanıyorsun!” demesi üzerine, neden böyle yaptığımı ince eleyip sık dokuyarak, düşünmeye başladım. Cemile adında hiç kimseyi tanımıyordum, okul hayatımda bile bu isme sahip tek bir kız hatırlamıyorum. Sonra aklıma Cengiz Aytmatov’un, Cemile romanı geldi. -Şimdi de aklıma Celal Şengör geldi; Anna Karenina‘ya fahişe demişti!- Belki gençlik tahammülsüzlüğü ile uzun süre Cemile’ye kin gütmüş, ondan nefret etmiş, iğrenmiştim. Aytmatov bile gözümden düşmüştü! Fakat yazar, kitabın sonuna kadar Cemile’yi bize sevdirmiş, acındırmıştı. En azından bana. Ondan olsa gerek, bir yandan da içimde hep Cemile’yi kurtarma arzusu taşıdım. Evet, Cemile, Cemileler kurtarılmalıydı!
4. Bitmeyen Üniversite – Kuyucaklı Yusuf
Kısa bir süreliğine çalışmak için İstanbul’da bulunuyordum. Odayı başkalarıyla paylaştığım için akşamları bir kenara büzülüp kitap okuyordum. Elimde Kuyucaklı Yusuf vardı. Daha kitabın yarısına gelmeden, gurbette olmaktan mıdır yoksa gerçekten sonunu hissettiğimden midir, kalbim çarpmaya, göğsüm daralmaya başlamıştı. Bazen bir-iki sayfa okuyup kapatıyor, çarpıntı geçince tekrar başlıyordum. Benzer bir hali başka romanlarda da yaşadığım olmuştu. Ama ilk defa bu kadar ağırdı. İkinci gün gece yarısı kitap bitmişti. Ben de bitmiştim! Banyo terlikleriyle dışarı çıkıp soğuk bir kış ayında, uzun süre sokakta dolaştığımı, bir sigarayı söndürmeden diğerini yaktığımı ve bir paket bitirdiğimi çok iyi hatırlıyorum. İçimde sürekli romanın sahneleri dönüp duruyordu. Kuyucaklı Yusuf namusuna, sevdiğine musallat olanları kurşun yağmuruna tutmuştu…Kendi kendime “Vur oğlum vur! Vur Yusuf vur!” diyordum. Sonraki birkaç gün boyunca kitabın bendeki etkisi devam etti. Hatta sonradan roman üzerinde uzun bir şiir bile yazmıştım!
Not: Edebifikir’den gelen “Hayatımızı Değiştiren Kitaplar” dosyası hakkındaki e-postayı okudum: “Çok uçuk!” dedim. “Kimin hayatını bir kitap değiştirmiş ki!” Hiçbir şey yazmayacaktım, tâ ki Sulhi abi aradı, biraz muhabbet ettik. Salah Birsel okumamı önerdi. Denemelerinin benim için faydalı olacağını söyledi. Sonra dosya konusunu sordu. “Yazamam!” dedim. “Yazarsın!” dedi. “Uyduramam!” dedim. “Uydurma!” dedi. “Seni etkileyen bir kitap…” dedi. Düşündüm… Gerçekten de yazacak çok şey varmış. Aslında ben, yazmak istemediğim için kendimi meseleye kapatmışım! Allah, Sulhi abiye sağlık, sıhhat içinde uzun bir ömür versin. Yoksa benim kolay kolay düzeleceğim yok. Sağ olsun, beni hep motive etmeye çalışıyor. Son zamanlar aradığında “Tahir Tarık Balıkçı! Tam bir yazar ismi!” diyor. Fakat o böyle söyleyince aklıma “Sait Faik’in, Abası-yanık kitabı!” videosu geliyor. Ne alakası var bilmiyorum. Şimdi Sulhi abi bunları okuyunca, belki de “Bu çocuk iflah olmaz!” diyor.
Tahir Tarık Balıkçı

